pic
pic

واجب تعیینی و تخییری - جلسه

خلاصه‌ی بحث گذشته
تحقیق مرحوم آیت‌الله فاضل لنکرانی در اقسام واجب کفایی
اصل مبنا: یک‌دست نبودن واجبات کفایی
قسم اوّل: طبیعتِ غیرقابلِ تکرار
نقد مبنای محقق بروجردی (مباشرت/عدم مباشرت)
دو راه حل معقول در قسم اوّل
راه اوّل: تشبیه به واجب تخییری در ناحیه‌ی مكلّف
راه دوم: اطلاق در عینی و تقیید در کفایی (مبنای آخوند)
قسم دوم: طبیعتِ قابل تکرار، با کفایتِ یک فرد در تحصیل غرض
نقد مبنای «صرف الوجود مكلف»
نقد مبنای محقق بروجردی در این قسم
قسم سوم: طبیعتِ قابل تکرار و صرف الوجود طبیعت
تأثیر مبنای خطابات قانونیه بر تحلیل واجب کفایی
تفسیر بدیل: واجب کفایی به‌مثابه‌ی وجوب بر «صرف وجودِ فعل»
بازنگری در ارکان تکلیف و نقد مبنای محقق اصفهانی
1- قیاسِ تشریع به تکوین
2- امکان تحقّق غرض شارع با فعل، ولو بلا مباشرتِ انسانی
نظریه‌ی سوم در تحلیل وجوب کفایی و نقد شهید صدر
عموم بدلی در ناحیه متعلق و در ناحیه مکلف
چهار احتمال در «تكليف أحد المكلّفين» و ابطال آن‌ها
1- تشغيل ذمة عنوان «أحد المكلّفين»
2- تشغيل ذمة كلّ فرد، بما أنّه مصداقٌ لعنوان «أحد»
3- تشغيل ذمة أحدٍ معيّنٍ تعييناً
4- تشغيل ذمة أحدهم المُردَّد
بررسی کلام شهید صدر
ثمرات مبنای امام و مرحوم آیت‌الله فاضل در خصائص واجب کفایی
امتثالِ همگان در فرضِ فعلِ همگان
سقوط وجوبِ دیگران به فعلِ یک نفر
تنها خصیصه‌ی مستقر: عصیانِ جمیع در فرضِ ترکِ جمعی
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری - جلسه

خلاصه‌ی بحث گذشته
نظریه‌ی امام خمینی‌ در حقیقت واجب کفایی
تقسیم واجب کفایی در کلام امام خمینی‌
نفی استغراق (جمیع المكلّفین) در سه صورت اوّل
نقد تعلّق تکلیف به «صرفِ وجودِ مكلّف» و اثبات «فردٍ من المكلّفین»
خلاصه نظریه‌ی امام
نظریه‌ی مرحوم آیت‌الله فاضل لنکرانی بر محور تقسیم امام
دو راه‌حل در قسم اوّل و دوم: تشبیه به واجب تخییری و وجوب مشروط
راه اوّل: تشبیه واجب کفایی به واجب تخییری
راه دوم: اطلاق و تقیید وجوب (راه مرحوم آخوند)
قسم سوم و امکان پیاده‌سازی «صرف وجود المكلّف»
نتیجه‌ی نهایی
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری - جلسه

خلاصه‌ی بحث گذشته
سه نظریه اصلی در تحلیل واجب کفایی
نظریه محقق خویی در واجب کفایی
تقریر مبنا: تعلّق وجوب به «أحد المکلّفین لا بعینه»
تشریح آثار سه‌گانه واجب کفایی بر این مبنا
نقد مبنای محقق خویی
أولُ الدعوى بودنِ استناد به وقوع عرفی و شرعی
دشواری تبیین امتثالات متعدد مستقل (خصوصاً در نماز میّت)
نظریه آیت‌الله بروجردی در واجب کفایی
اختلاف در «مکلَّفٌ‌به»، نه در «مکلَّف»
تحلیل سه اضافه‌ی وجوب و محلِّ اختلاف عینی و کفایی
نتیجه: وجوب استغراقی بر همگان و وحدتِ متعلَّق
تقریر مرحوم آیت‌الله فاضل لنکرانی از مبنای محقق بروجردی
مقایسه اجمالی با مبنای محقق خویی
پاورقی
منابع

واجب تعیینی و تخییری - جلسه

خلاصه‌ی بحث گذشته
رأی آیت‌الله خویی در تخییر بین اقل و اکثر و نسبت آن با مبنای امام و محقق نائینی
دو مثال فقهی در تحلیل محقق خویی
جمع‌بندی فشرده و نکات محوریِ بحث تخییر بین اقلّ و اکثر
جایگاه تاریخی بحث
مبنای آخوند خراسانی و نقد اساسی بر آن
نقد محقق نائینی، محقق خویی و امام خمینی
صورت‌بندی نهایی آراء در فرض «اقل لا‌بشرط»
اقل لا‌بشرط و غرض واحد
اقل لا‌بشرط و دو غرض مستقلّ (مبنای امام و اصفهانی)
مبنای محقق خویی در اقل لا‌بشرط
رأی مختار: تحلیل اعتباریِ محض
گام افزوده: تخییر در فرضِ غرض واحد
پاورقی
منابع