خلاصه‌ی بحث گذشته
تبیین فنّی محقق اصفهانی بر پایه ملاکِ تسهیل
بیانِ تصحیح نزد محقق اصفهانی: فنّی‌سازی بر پایه «مصلحةِ التسهیل»
اشکال سوم محقق خوئی بر بیان نخستِ محقق اصفهانی: کفایت مصلحتِ تسهیل و مانعیت آن از جعلِ وجوب للجمیع
سنجش مرتبه مصلحتِ تسهیل
تنزّل: بر فرضِ کفایتِ مصلحتِ تسهیل
مبانی سقوط تکلیف و بطلان «سقوط به امتثالِ بدل»
مبانی سقوط تکلیف
نقد «سقوط به امتثالِ بدل»
ادعای «جعلِ نوع خاصّ وجوبِ مشروط» و نقد اثباتیِ سید خوئی
نقد اثباتی محقق خوئی
جمع‌بندی اجمالیِ اشکال سوم محقق خوئی
تفکیک تزاحمِ ملاکی و تزاحمِ بعدالخطاب نزد محقق نائینی و نسبت آن با اشکال سوم
تفکیک دو سنخ تزاحم نزد نائینی
جای‌گذاری درست «مصلحتِ تسهیل» و توسعه مفهوم تزاحم امتثالی در دفاع از تفسیر محقق اصفهانی
صورت دفاع از محقق اصفهانی
آثار روشی و فقهی
تذکار ثبوتی و شرط اثباتی
پاورقی
منابع

خلاصه‌ی بحث گذشته
مختار محقق عراقی: مسلک «وجوب ناقص»
ارکان نظریه
۱. تعدد وجوب و واجب
۲. تحلیل ماهیت حکم: تمایز «وجوب تام» و «وجوب ناقص»
۳. شمول نظریه نسبت به وحدت و تعدد غرض
ثمره‌ی بحث: صور چهارگانه‌ی غرض و تفصیل در عقاب
صور چهارگانه‌ی تصویر غرض
تفصیل در مسئله‌ی عقاب (وحدت یا تعدد؟)
مناقشه: اشکالِ «عدم قدرت بر جمع» و پاسخ محقق عراقی
طرح اشکال: استحاله‌ی جمع، رافعِ تعدد عقاب
پاسخ محقق عراقی: اسقاط تکالیف با سوء اختیار
تفکیک دقیق: وجه افتراق «تضاد در اتصاف» و «تضاد در وجود»
طرح اشکال: لزوم تعدد عقاب در صورت چهارم
پاسخ محقق عراقی: معیار عقاب، «ترکِ فعلِ متّصف به مصلحت فعلی»
ضابطه‌ی کلی و جمع‌بندی نهایی
پاورقی
منابع

خلاصه‌ی بحث گذشته
تکمله‌ای بر مسلک تعلّق وجوب به جامع انتزاعی در واجب تخییری
تحریر محل نزاع
تقریر نظریه جامع انتزاعی
مراد از جامع انتزاعی و نحوه تعلّق وجوب
تنظیر به «علم اجمالی» و امکان تعلّق تکلیف به عنوان مبهم
دفع توهّم «ذهنی بودن» جامع انتزاعی
تحلیل «علم اجمالی» به‌عنوان نمونه‌ای از تعلّق صفت حقیقی به عنوان مبهم
جمع‌بندی: نسبت واجب تعیینی و واجب تخییری در کلام محقق خویی
مقایسه تطبیقی مسلک محقق نائینی و مسلک محقق خویی در واجب تخییری
الف) نقطه اشتراک
ب) نقطه افتراق: مصبّ تعلّق اراده
۱. مبنای محقق نائینی: مبهم خارجی
۲. مبنای محقق خویی: جامع انتزاعی (مبهم ذهنی منطبق بر خارج)
نظریه امام خمینی‌: تماثل ماهوی اراده در واجب تعیینی و تخییری
پاسخ امام: اراده‌ها و بعث‌های متعدّدِ معیّن، با تخلّل «أو»
در نتیجه، در عالم ثبوت:
تفاوت ثبوتی واجب تعیینی و تخییری از منظر امام
بی‌نیازی از تحلیل‌های فلسفیِ غرض و قاعده «الواحد»
جمع‌بندی: تمایز نظریه امام از سایر مسالک
پاورقی
منابع

خلاصه جلسه گذشته
دلیل دوازدهم: اشتراط خطیب در وجوب نماز جمعه
روایت نخست: صحیحه محمد بن مسلم
روایت دوم: مصححه فضل بن عبدالملک
بیان مرحوم حائری بر استدلال به روایات
تفسیر «مَن يَخطُب» در استدلال
تمایز میان توانایی خطابه و منصب خطابه
بررسی احتمالات سه‌گانه در معنای «مَن يَخطُب»
نقد مرحوم حائری بر استدلال
1. نقد لغوی،استعمالی و عرفی
2. نقد استدلال بر پایه «تقیه» و «تخفّی»
3. ناکارآمدی تقیه در فرض اشتراط
4. جمع‌بندی و نتیجه نهایی
دیدگاه برگزیده
بیان نخست: تقیه در تعبیر
نسبت تقیه با ظهور عرفی و لغوی
تفکیک میان تقیه در حکم و تقیه در تعبیر
نقد دیدگاه مرحوم حائری نسبت به بیان نخست
بیان دوم: تفسیر «مَن يَخطُب» به خطیب منصوب
پاورقی
منابع