واجب تعیینی و تخییری - جلسه
خلاصهی بحث گذشته
تحلیل نهایی محقق اصفهانی در واجب کفایی
انحلال حکم و نقش وحدت غرض در سقوط تکلیف از دیگران
وحدت غرض در واجب کفایی و تساوی نسبت آن به مکلفین
سه صورتِ اصلی در واجب کفایی بر مبنای انحلال و وحدت غرض
1- اگر همه انجام دهند: امتثال و مثوبتِ همگانی
2- اگر همه ترک کنند: عصیان و عقابِ همگانی
3- اگر بعضی انجام دهند و بعضی ترک کنند: سقوط تکلیف از تارکین
مقایسه با واجب تخییری و نقدِ تقریر «توارد العلل» در کلام آخوند
استدراک نهایی محقق اصفهانی: موردِ اشتراک در دفن میّت
جمعبندی و افق نقد مبنای انحلال
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری - جلسه
خلاصهی بحث گذشته
بنیان فلسفی ـ اصولیِ محقق اصفهانی در باب وجوب کفایی
تحلیل حقیقتِ بعث و اراده تشریعیّه
حصر احتمالات در تعیین مکلَّفِ واجب کفایی
احتمال اوّل: الواحد المعیّن
أمّا الواحدُ المعیَّن: فمفروضُ العدم هنا.
احتمال دوم: الواحد المردَّد (أحد الأفراد)
احتمال سوم: «صرفُ الوجود» بهعنوانِ مکلَّفِ واجب کفایی
تفکیکِ «صرف الوجود» فلسفی و اصولی
معنای اصولیِ اوّل: صرف الوجود بهمعنای «ناقض العدم المطلق و العدم الكلّي»
تطبیقِ «صرف الوجود» بر «أوّلُ مَن قام بالفعل»
معنای دوم: صرف الوجود بهمعنای «وجودِ مبهم و مُهمَل از حیث خصوصیات»
معنای سوم: صرف الوجود بهمعنای «لابشرط قسمی»
احتمال چهارم: «المجموع من حیث المجموع»
تفکیک میان مجموع افعال و مجموع اشخاص
تحلیل مثال «رفع الحجر» و فرق آن با واجب کفایی
عدمِ سازگاریِ «امر به مجموع اشخاص» با حقیقتِ واجب کفایی
پاورقی
منابع
تعبدی و توصلی - جلسه
خلاصهی بحث گذشته
وجهی دیگر برای استحاله: لزوم تقدّم المتأخّر بالطبع
اشکال محقّق اصفهانی بر این وجه
پاورقی
منابع
اوامر - جلسه
خلاصۀ بحث گذشته
نقد نظریهی اختیار محقق نائینی از منظر محقق اصفهانی
اشکال نخست: نقش قوای ظاهری و باطنی در فاعلیت نفس
اشکال دوم: لازمهی جداییناپذیر بودن حرکت عضلات از اختیار
اشکال سوم: نسبت اختیار با قوای نفسانی
ابهام در جایگاه فاعلیت اختیار
نقد محقق اصفهانی بر تمایز میان فاعلیت و علیت در نظریهی محقق نائینی
نقد بر تفسیر نائینی از مرجحات در فعل اختیاری
نتیجهگیری و جمعبندی اشکالات دوم و سوم
اشکال چهارم: معیار اختیاری بودن افعال
مشکل در استناد اختیار به خداوند
پاورقی
منابع