خلاصه‌ی بحث گذشته
نقد کبرویِ مرحوم روحانی نسبت به «البعث لتحريك الإرادة»
زمینه بحث: استثناء بعث در کلام آخوند و نقد اصفهانی
راه سوم صاحب منتقى: نقد کبرایِ «التكليف لتحريك الإرادة نحو متعلَّقه المعيّن»
تطبیق بر مورد فرد مردّد و کفایتِ تحرّک بدلی
نتیجه‌گیری نهایی: تعلّق تکلیف به «الفرد على البدل» در واجب تخییری
نقد مبنای مرحوم روحانی و نسبت آن با نظریه محقق نائینی
ادعای موافقت با میرزای نائینی و خروج از محلّ نزاع
اشکال اوّل: خروج از محلّ بحث
اشکال دوم: تعلّق اوصاف نفسیّه به مفاهیم بما هی حاکیة عن الخارج
جمع‌بندی نسبت کلام مرحوم روحانی با محقق نائینی و محقق اصفهانی
ارزیابی کلام مرحوم روحانی در بعث و اراده
نسبت با مبنای خطابات قانونیه امام خمینی
تحریکِ عبد بدون اراده معیّن معقول نیست
بازگشت به همان محلّ نزاع بدون برهان جدید
رجحان مبنای اصفهانی در نقد ریشه‌ای نظریات فرد مردّد
جمع‌بندی نهایی اقوال در مسئله «فرد مردّد»
نظریه اول: معقولیت ثبوتیِ «فرد مردّد»
نظریه دوم: امتناع مطلقِ «فرد مردّد» (مبنای محقق اصفهانی)
نمونه فقهی: استصحاب «بیع مردّد بین الجواز و اللزوم»
نظریه محقق حائری: جمع میان امتناع عقلی و ثبوت اعتباریِ «فرد مردّد»
از حیث ثبوت حقیقی و فلسفی
از حیث ثبوت اعتباری و جعلی
نسبت مبنای حائری با کلمات شیخ انصاری
تأیید دوگانه امام خمینی: امتناع عقلی و ثبوت اعتباری
تمایز این مبنا از «جامع انتزاعی» و نسبت آن با احدهما المصداقی
پاورقی
منابع

خلاصه‌ی بحث گذشته
تکمله‌ای بر مسلک تعلّق وجوب به جامع انتزاعی در واجب تخییری
تحریر محل نزاع
تقریر نظریه جامع انتزاعی
مراد از جامع انتزاعی و نحوه تعلّق وجوب
تنظیر به «علم اجمالی» و امکان تعلّق تکلیف به عنوان مبهم
دفع توهّم «ذهنی بودن» جامع انتزاعی
تحلیل «علم اجمالی» به‌عنوان نمونه‌ای از تعلّق صفت حقیقی به عنوان مبهم
جمع‌بندی: نسبت واجب تعیینی و واجب تخییری در کلام محقق خویی
مقایسه تطبیقی مسلک محقق نائینی و مسلک محقق خویی در واجب تخییری
الف) نقطه اشتراک
ب) نقطه افتراق: مصبّ تعلّق اراده
۱. مبنای محقق نائینی: مبهم خارجی
۲. مبنای محقق خویی: جامع انتزاعی (مبهم ذهنی منطبق بر خارج)
نظریه امام خمینی‌: تماثل ماهوی اراده در واجب تعیینی و تخییری
پاسخ امام: اراده‌ها و بعث‌های متعدّدِ معیّن، با تخلّل «أو»
در نتیجه، در عالم ثبوت:
تفاوت ثبوتی واجب تعیینی و تخییری از منظر امام
بی‌نیازی از تحلیل‌های فلسفیِ غرض و قاعده «الواحد»
جمع‌بندی: تمایز نظریه امام از سایر مسالک
پاورقی
منابع