خلاصه‌ی بحث گذشته
بنیان فلسفی ـ اصولیِ محقق اصفهانی در باب وجوب کفایی
تحلیل حقیقتِ بعث و اراده تشریعیّه
حصر احتمالات در تعیین مکلَّفِ واجب کفایی
احتمال اوّل: الواحد المعیّن
أمّا الواحدُ المعیَّن: فمفروضُ العدم هنا.
احتمال دوم: الواحد المردَّد (أحد الأفراد)
احتمال سوم: «صرفُ الوجود» به‌عنوانِ مکلَّفِ واجب کفایی
تفکیکِ «صرف الوجود» فلسفی و اصولی
معنای اصولیِ اوّل: صرف الوجود به‌معنای «ناقض العدم المطلق و العدم الكلّي»
تطبیقِ «صرف الوجود» بر «أوّلُ مَن قام بالفعل»
معنای دوم: صرف الوجود به‌معنای «وجودِ مبهم و مُهمَل از حیث خصوصیات»
معنای سوم: صرف الوجود به‌معنای «لابشرط قسمی»
احتمال چهارم: «المجموع من حیث المجموع»
تفکیک میان مجموع افعال و مجموع اشخاص
تحلیل مثال «رفع الحجر» و فرق آن با واجب کفایی
عدمِ سازگاریِ «امر به مجموع اشخاص» با حقیقتِ واجب کفایی
پاورقی
منابع

خلاصه‌ی بحث گذشته
ضرورت فرض ثبوت مکلف در خطاب از منظر محقق اصفهانی
نظریه «خطابات قانونیه» و ضرورت وجود مکلف در خطابات
تمایز اعتبار از تکوین
تاملی در نسبت فعل و مکلف
نتیجه‌گیری
پاورقی
منابع

خلاصه‌ی بحث گذشته
نقد محقق اصفهانی بر استثناء «بعث» در کلام محقق خراسانی
مناقشه محقق اصفهانی: عدم اختصاص مشکل به «غایت بعث»
تعمیم تحلیل به اراده تکوینی و تشریعی و ربط آن با شوق
ارزیابی برهان «عرضی‌بودنِ حکم» و پاسخ‌های سه‌گانه از منظر محقق اصفهانی
تقریر برهان مبتنی بر عرضی‌بودنِ حکم
پاسخ‌های سه‌گانه به برهان عرضیت حکم
پاسخ شیخ انصاری: اختصاص قاعده به اعراض متأصّله تکوینیه
پاسخ نقضیِ آخوند: تمسّک به علم اجمالی
پاسخ نائینی: تفصیل میان اراده تکوینی و اراده تشریعی
جمع‌بندی موضع محقق اصفهانی
جمع‌بندی مبنای نهایی محقق اصفهانی در امتناع مطلق «فرد مردّد»
مبنای نهایی: امتناع تعلّق هر صفتی به فرد مردّد
تمایز مبنای اصفهانی از استدلالِ مبتنی بر عرضی‌بودن حکم
آثار فقهی و اصولی امتناعِ مطلقِ فرد مردّد
تفکیک میان «جامع معیّن» و «فرد مردّد»
شمول مبنا نسبت به علم، اراده و بعث
وجه نخست: استناد به کلام شیخ اعظم در «بیع صاعٍ من صُبرة» و مبنای خفیف‌المؤونة بودن اعتبار
وجه دوم: استثناء بعث از صفات اعتباریِ قابل تعلّق به فرد مردّد در کلام آخوند خراسانی
تقریر منتقى الأصول از دو برهان محقق اصفهانی بر امتناع «فرد مردّد»
وجه سوم منتقى: نیاز عرض به محلّ و عدم واقعیتِ فرد مردّد
نقدی بر تقریر مرحوم روحانی از دلیل اول محقق اصفهانی
وجه چهارم منتقى: قوام صفات تعلّقیه به متعلَّق و لزوم انقلاب میان معیّن و مردّد
نقدی بر تقریر مرحوم روحانی از دلیل دوم محقق اصفهانی
پاورقی
منابع

خلاصۀ بحث گذشته
دیدگاه امام خمینی در باب افعال نفسانی
تحقيق به يدفع الإشكال
1- افعال صادره از نفس با واسطه‌ی ابزار مادی
2- افعال صادره از نفس بدون واسطه مادی
فاعلیت نفس در ایجاد تصورات
تفاوت فاعل بالعنایه و فاعل بالتجلی
نفس انسانی و فاعلیت الهی
رابطه بین مجرد بودن نفس و خلاقیت انسان
تفاوت اراده و شوق در نفس و نقش خلاقیت در اختیار
حل معضل جبر و تسلسل در اختیار
نقش واجدیت ذاتی در اراده
تجرد نفس و نقش آن در تعالی روحانی
1- نفس در زندان بدن و مفهوم «موتوا قبل أن تموتوا»
2- تفاوت میان تجرد ناقص و تجرد تام
3- وضعیت نفس پس از مفارقت از بدن
پاورقی
منابع