قاعده ضمان يد
این پژوهش، درسهاى خارج قواعد فقهيه استاد معظم پيرامون قاعدهی معروف «ضمان يد» است كه آن را فقيهانه مورد كنكاش علمى قرار داده، و در تبيين اين قاعده، به نكات بديعى پرداخته اند كه در آثار پيشينيان كمتر به چشم مى خورد.
- مقدمه ناشر۱۱
- پيش گفتار۱۵
- كليّات۲۱
- 1ـ نكات آغازين۲۳
- الف: مشروعيّت ضمان۲۴
- ب: اسباب ضمان۲۴
- نسبت بين ضمان عقدى و عقد الضمان۲۷
- ج: انواع ضمان۲۸
- د: تفاوت قاعده ضمان يد و قاعده يد۲۸
- 2ـ مدرك قاعده۳۱
- بررسى سندى حديث على اليد۳۲
- بررسى جبران ضعف سند به وسيله شهرت۳۴
- اشكال امام خمينى (رحمه الله) در مورد استناد عمل مشهور به حديث على اليد۳۶
- پاسخ اشكال امام خمينى (رحمه الله)۳۹
- فقدان روايت در كتب اربعه و تأثير آن بر استدلال به حديث۴۲
- بخش اوّل: بررسى مفاد تركيبى حديث «على اليد»۴۵
- فصل اوّل: نظريّات موجود در مفاد روايت۴۷
- گفتار اوّل: بررسى تفاوت دلالت «على اليد» با توجه به متعلّق آن۴۸
- 1ـ نظريّه شيخ انصارى (رحمه الله)۴۸
- 2ـ نظريّه محقّق ايروانى (رحمه الله)۵۰
- 3 نظريّه امام خمينى (رحمه الله)۵۲
- گفتار دوّم: بررسى احتمالات موجود در متعلّق «على اليد»۵۴
- احتمالات مطرح در متعلّق «على اليد»۵۵
- احتمال اوّل، ديدگاه شيخ طوسى (رحمه الله)۵۷
- احتمال دوّم، ديدگاه محقّق نراقى و محقّق ايروانى رحمهماالله۵۸
- تبيين ديدگاه محقّق نراقى (رحمه الله) در مورد متعلّق «على اليد»۵۸
- اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق نراقى (رحمه الله)۶۲
- احتمال سوم، ديدگاه مشهور فقها۶۵
- الف) دلايل محقّق مراغى (رحمه الله) بر قول به ضمان۶۷
- ب) ديدگاه محقّق اصفهانى (رحمه الله) در مورد قول به ضمان۷۰
- ج) ديدگاه امام خمينى (رحمه الله) در مورد قول به ضمان۷۳
- اشكال و جواب۷۳
- نتيجه فصل اوّل۷۴
- فصل دوّم حقيقت ضمان۷۵
- 1) تأثير اختلاف آثار در حقيقت ضمان۷۵
- 2) آيا ضمان داراى معناى شرعى جديدى است؟۷۶
- گفتار اوّل: ديدگاه علماى اماميه در مورد ضمان۷۷
- 1ـ ديدگاه شيخ انصارى (رحمه الله): تدارك و خسارت شيى ء مضمون۷۷
- 2ـ ديدگاه مرحوم علاّمه (رحمه الله): تحقّق معاوضه قهريّه۷۷
- اشكالات وارد بر اين تفسير۷۸
- 3ـ ديدگاه محقّق نائينى (رحمه الله): بودنِ مال در ذمّه۷۸
- 4ـ قرار گرفتن مال در عهده ى ضامن۷۹
- الف) نظريّه آخوند خراسانى (رحمه الله)۸۰
- ب) نظريّه محقّق اصفهانى (رحمه الله)۸۱
- ج) نظريّه محقّق بروجردى (رحمه الله)۸۳
- اشكال و جواب۸۸
- اشكالات نظريّه محقّق بروجردى (رحمه الله)۹۰
- 5ـ ديدگاه امام خمينى (رحمه الله): قرار گرفتن عين مال بر عهده ى آخذ۹۱
- اشكالات ديدگاه امام خمينى (رحمه الله)۹۶
- تعريف برگزيده ضمان۹۹
- گفتار دوّم: ديدگاه اهل سنّت در مورد ضمان۹۹
- بخش دوم: بررسى مفردات حديث «على اليد»۱۰۳
- فصل اوّل مفهوم يد و انواع آن۱۰۵
- گفتار اوّل: معناى كلمه «يد»۱۰۵
- شمول حديث «على اليد» نسبت به موارد عدم استيلا۱۰۷
- ديدگاه محقّق بجنوردى (رحمه الله) در مورد استيلا۱۱۰
- گفتار دوّم: شمول روايت نسبت به يد مأذون و غير مأذون۱۱۰
- بررسى عدم اختصاص روايت به باب غصب۱۱۵
- گفتار سوم: شمول روايت نسبت به يدِ مركّب و منضمّ۱۱۵
- 1ـ ديدگاه محقّق حلّى (رحمه الله)۱۱۶
- 2ـ ديدگاه صاحب جواهر (رحمه الله)۱۱۷
- 3ـ ديدگاه فاضل مقداد (رحمه الله)۱۱۸
- 4ـ ديدگاه محقّق مراغى (رحمه الله)۱۱۹
- اشكال و جواب۱۲۰
- اشكال و جواب۱۲۳
- اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق مراغى (رحمه الله)۱۲۵
- گفتار چهارم: شمول روايت نسبت به يد غير بالغ قاصد۱۲۷
- 1ـ ديدگاه شيخ انصارى (رحمه الله)۱۲۹
- اشكال محقّق اصفهانى (رحمه الله) به ديدگاه شيخ انصارى (رحمه الله)<۱۲۹
- پاسخ امام خمينى قدس سره از اشكال محقّق اصفهانى (رحمه الله)۱۳۲
- اشكالات سخن امام خمينى (رحمه الله)۱۳۷
- توجيه ديدگاه شيخ انصارى (رحمه الله)۱۳۸
- 2ـ ديدگاه محقّق خوئى (رحمه الله)۱۴۰
- اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق خوئى (رحمه الله)۱۴۲
- نتيجه گفتار چهارم۱۴۳
- گفتار پنجم: شمول روايت نسبت به يد غير ابتدايى۱۴۳
- احتمالات موجود در ضمان ايدى متعاقبه۱۴۵
- اشكال ثبوتى وارد بر احتمال پنجم: (قرار گرفتن مال واحد در عرض واحد بر عهده ى اشخاص متعدّد)۱۴۸
- 1 پاسخ مرحوم آخوند از اشكال ثبوتى۱۴۸
- اشكالات وارد بر پاسخ مرحوم آخوند۱۴۸
- 2ـ پاسخ محقّق نائينى (رحمه الله) از اشكال ثبوتى۱۵۰
- الف) اشتراك ذواليدها۱۵۰
- ب) نظريّه ى ضمان طولى۱۵۳
- معناى ضمان طولى۱۵۳
- اسباب ضمان طولى۱۵۵
- مقايسه اسباب ضمان طولى با يكديگر۱۵۶
- ديدگاه شهيد اوّل (رحمه الله) در مسأله غارّ و تعاقب ايدى۱۵۸
- اشكال محقّق نائينى (رحمه الله) بر ديدگاه شهيد اوّل قدس سره۱۵۸
- آثار ضمان طولى۱۶۲
- ديدگاه محقّق بجنوردى (رحمه الله) در مورد ضمان طولى۱۶۳
- ديدگاه امام خمينى (رحمه الله) در مورد ضمان طولى۱۶۴
- اشكالات وارد بر نظريّه ى ضمان طولى۱۶۶
- 3ـ پاسخ صاحب جواهر (رحمه الله) از اشكال ثبوتى۱۶۹
- اشكالات شيخ انصارى (رحمه الله) بر پاسخ صاحب جواهر (رحمه الله)۱۷۱
- 4ـ پاسخ شيخ انصارى (رحمه الله) از اشكال ثبوتى۱۷۵
- اشكالات وارد بر پاسخ شيخ انصارى (رحمه الله)۱۷۸
- 5ـ پاسخ پنجم به اشكال ثبوتى۱۸۱
- جمع بندى و بيان پاسخ برگزيده۱۸۲
- فصل دوّم: «اخذ»، «مأخوذ» و ديگر مفردات روايت۱۸۵
- گفتار اوّل: اعتبار اخذ و قبض در ضمان۱۸۵
- گفتار دوّم: مراد از مال مأخوذ چيست؟۱۸۶
- گفتار سوم: لزوم ماليّت داشتن مأخوذ۱۸۸
- گفتار چهارم: مقصود از اَداء چيست؟۱۸۹
- گفتار پنجم: ظهور غايت مذكور در روايت، در ردّ تام۱۹۵
- بخش سوم: تنبيهات قاعده ى ضمان يد۱۹۷
- تنبيه اوّل: تأثير علم و جهل نسبت به موضوع در قاعده۱۹۹
- تنبيه دوّم: جريان قاعده در منافع مستوفاة و غير مستوفاة۲۰۱
- ديدگاه شيخ انصارى و سيّد يزدى رحمهماالله در مورد صدق اخذ بر منافع۲۰۲
- ديدگاه فقيه محقّق والد معظّم در مورد منافع غير مستوفاة۲۰۴
- ديدگاه محقّق اصفهانى و خويى رحمهماالله در مورد جريان قاعده در منافع۲۰۵
- اشكالات مرحوم امام به ديدگاه محقّق اصفهانى (رحمه الله)۲۰۷
- پاسخ استاد به اشكالات مرحوم امام۲۰۸
- ادامه سخن مرحوم امام خمينى (رحمه الله)۲۰۹
- اشكالات فقيه محقّق والد معظّم بر ديدگاه محقّق اصفهانى (رحمه الله)۲۱۰
- پاسخ استاد به اشكالات فقيه محقّق والد معظّم۲۱۱
- جريان قاعده در مال داراى منافع متعدّد۲۱۲
- تنبيه سوم: بررسى شمول قاعده نسبت به حُرّ۲۱۵
- مقام اوّل: بررسى ضمان نسبت به حُرّ۲۱۶
- ديدگاه محقّق رشتى (رحمه الله) در ضمان حرّ۲۲۲
- تحقيق مسأله در مقام اوّل۲۲۸
- مقام دوّم: بررسى ضمان نسبت به منافع حُرّ۲۲۹
- جهت اوّل: عمل حرِّ كسوب۲۳۱
- جهت دوّم: عمل حُرِّ غير كسوب۲۳۵
- تنبيه چهارم: شمول روايت نسبت به اوقاف خاصّه و عامّه۲۳۷
- اوقاف خاصّه۲۳۷
- ديدگاه شهيد اوّل (رحمه الله) در اوقاف عامّه۲۳۹
- ديدگاه صاحب جواهر (رحمه الله) در اوقاف عامّه۲۳۹
- ديدگاه محقّق رشتى (رحمه الله) در مورد اوقاف عامّه۲۴۰
- ديدگاه محقّق بروجردى (رحمه الله) در مورد اوقاف عامّه۲۴۲
- اشكالات وارد بر ديدگاه محقّق بروجردى (رحمه الله)۲۴۵
- تنبيه پنجم: موضوعيّت پرداختِ به مالك در رفع ضمان۲۴۷
- فهرست منابع۲۵۳