قاعده لاحرج
در این کتاب قاعده معروف «لاحرج» مورد بحث و بررسى قرار گرفته و از زواياى مختلف به آن پرداخته شده و استاد معظم در این بحث به نكات بديعى دست يافتهاند، از آن جمله: در مورد جريان و عدم جريان اين قاعده در احكام وضعى و نيز در محرّمات، مباحثى را ارائه كرده اند كه در تحقيقات پيشينيان به چشم نمى خورد.
- مقدّمه ناشر۱۱
- پيش گفتار۱۵
- سخن اوّل۲۱
- منابع و تاريخچه قاعده۲۲
- ديدگاه هاى كلّى در مورد قاعده لا حرج۲۳
- ديدگاه فقهاى اماميّه۲۳
- ديدگاه فقهاى عامّه۲۴
- معنا و استعمالات حرج۲۵
- معناى لغوى حرج۲۵
- مبانى فقهى قاعده لا حرج۳۱
- دليل اوّل: كتاب (آيات قرآن كريم)۳۲
- 1) آيه 78 سوره حجّ۳۲
- نكات موجود در آيه شريفه۳۲
- احتمالات موجود در معناى (مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدِّينِ مِنْ حَرَج)۳۵
- انواع حكم حرجى۳۹
- روايات وارد در ذيل آيه حرج۴۱
- اشكالات وارد شده بر روايت۵۷
- اشكال صاحب «منتقى» بر قاعده لا حرج۶۱
- پاسخ اشكال صاحب «منتقى الأصول»۶۲
- جمع بندى مطالب و نكات آيه شريفه۶۳
- 2) آيه 6 سوره مائده۶۵
- بيان مرحوم طبرسى۶۶
- كلام صاحب «روح المعانى»۶۷
- بيان علاّمه طباطبايى (ره)۶۸
- كلام محقّق خوئى (ره)۷۲
- بيان مرحوم اردبيلى۷۳
- نكاتى در مورد آيه شريفه۷۵
- 3) آيه 185 سوره بقره۷۷
- نكات آيه شريفه۸۰
- 4) آيه 286 سوره بقره۸۱
- نظر مرحوم طبرسى۸۴
- دليل دوّم: سنّت (روايات)۸۵
- نكته تكميلى بحث آيات و روايات۸۸
- كلام محقّق نراقى (ره)۸۸
- بررسى نظر محقّق نراقى (ره)۸۹
- دليل سوّم: اجماع۹۳
- دليل چهارم: عقل۹۴
- بيان اوّل: تكليف حرجى از مصاديق تكليف به مالايطاق است۹۵
- اشكالات بيان اوّل۹۵
- بيان دوّم: امتناع عرفى۹۶
- اشكال بيان دوّم۹۶
- بيان سوّم: تكليف حرجى موجب اختلال نظام است۹۷
- اشكال بيان سوّم۹۷
- بيان چهارم: قاعده لطف۹۷
- اشكالات بيان چهارم۹۸
- شاهد و مؤيّدى بر قاعده لطف و اشكال آن۱۰۲
- تنبيهات قاعده لا حرج۱۰۵
- تنبيه اوّل: تخصيص قاعده لاحرج۱۰۷
- جواب اشکالات۱۰۸
- 1 ـ جواب سيّد بحرالعلوم (ره)۱۰۸
- اشكالات محقّق نراقى (ره) بر جواب علاّمه بحرالعلوم (رحمه الله)۱۰۹
- 2 ـ پاسخ صاحب فصول (ره) و اشكالات آن۱۱۰
- 3 ـ پاسخ مرحوم ميرفتّاح۱۱۲
- ملاك حرجى بودن تكاليف از نظر ميرفتّاح (ره)۱۱۴
- اشكال اين ملاك۱۱۴
- 4 ـ پاسخ ميرزاى قمى (ره)۱۱۵
- احتمالات موجود در عبارت ميرزاى قمى (ره)۱۱۷
- 5 ـ جواب محقّق نراقى (ره)۱۱۸
- اشكال هاى پاسخ محقّق نراقى (ره)۱۲۳
- 6 ـ بيان ميرزاى آشتيانى (ره)۱۲۴
- 7 ـ پاسخ محقّق بجنوردى (ره)۱۲۶
- نظر و پاسخ برگزيده۱۲۷
- تنبيه دوّم: مقصود از حرج، شخصى است يا نوعى؟۱۲۹
- اشكال اوّل: امتنانى بودن لاحرج مستلزم حرج شخصى است۱۳۰
- پاسخ اشکال اوّل۱۳۱
- اشكال دوّم: حرج علّت نفى حكم است و با حرج شخصى سازگارى دارد۱۳۱
- تنبيه سوّم: مفاد قاعده لاحرج، رخصت است يا عزيمت؟۱۳۵
- اشكال نظر محقّق بجنوردى(ره)۱۳۸
- اشكال بر محقّق نائينى(ره)۱۳۹
- تنبيه چهارم: جريان قاعده در احكام وضعى و عدم جريان آن۱۴۳
- جهات مانع از جريان قاعده در احكام وضعى۱۴۴
- مؤيّدات عدم جريان قاعده در احكام وضعى۱۴۵
- كلام محقّق نائينى (ره)۱۴۷
- تنبيه پنجم: جريان قاعده لاحرج نسبت به محرّمات۱۴۹
- كلام محقّق بجنوردى (ره)۱۵۶
- اشكال بر محقّق بجنوردى (ره)۱۵۷
- تنبيه ششم: نسبت بين قاعده لاحرج و حقوق۱۶۳
- تنبيه هفتم: تعارض بين قاعده لاحرج و قاعده لاضرر۱۶۵
- تنبيه هشتم: عدم شمول قاعده نسبت به احكام غيرالزامى۱۶۷
- بيان صاحب فصول (ره)۱۶۸
- اشكال بر صاحب فصول (ره)۱۶۸
- كلام ميرزاى آشتيانى (ره)۱۶۸
- مناقشه در كلام آشتيانى (ره)۱۶۹
- تنبيه نهم: جريان قاعده در موارد سببيّت مكلّف براى حرج۱۷۱
- بيان ميرزاى آشتيانى (ره)۱۷۱
- اشكال بيان محقّق آشتيانى (ره)۱۷۲
- تنبيه دهم: آيا قاعده لاحرج فقط نافى حكم است؟۱۷۵
- فهرست منابع۱۷۷